رضاخان و آغاز و انجام تظاهر مذهبی در عرصه سیاست
اعزام اجباری طلاب برای سربازی اعتراض روحانیون را به همراه داشت، مخصوصاً که شایعه‌های زیادی درباره فساد محیط ارتش و افسران ارتش رضاشاهی وجود داشت. رضاشاه پس از سفر به ترکیه و مشاهده اقدامات تجددمآبانه آتاتورک، در مراجعت به ایران تلاش کرد با الهام از آن الگو‌ها مجموعه‌ای از اقدامات ضددینی را انجام بدهد. یکی از این اقدامات قانون کشف حجاب بود که رابطه شاه و مذهبیون را به خشونت کشاند
محمدرضا پهلوی و مواجهه با ۳۷ سال چالش مشروعیت
روز‌هایی که در پی می‌آید، مصادف است با سی‌ونهمین سالمرگ محمدرضا پهلوی در قاهره؛ از این روی سخن درباره ویژگی‌های حکومت وی بهنگام به نظر می‌رسد.
مروری برادوار گوناگون سیاست ورزی احمد قوام از آغاز تا فرجام
اما رفتارشناسی قوام در عرصه قدرت، تفاوت‌های آشکاری هم با اسلاف خود دارد که ناشی از قرار گرفتن در دوره‌ای به شدت بحرانی و ورود ایران به عرصه خطیر و سرنوشت‌ساز و پرچالش و کشاکش گذار تاریخی از سنت به مدرنیته است
به بهانه سالروز آغاز نخست‌وزیری امیر اسدالله علم
روز‌های اکنون، تداعی‌گر آغاز نخست‌وزیری اسدالله خان امیرقاینات معروف به اسدالله علم است. او از جنبه‌های گوناگون شخصیتی در خور مطالعه است، به ویژه از لحاظ یادداشت‌هایی که طی آن خلقیات خود وی و شاه را گزارش کرده است.
نظری بر فراز و فرود‌های حیات سیاسی و نظامی حاجیعلی رزم‌آرا
رزم‌آرا در مقام ریاست ستاد ارتش به گسترش قدرت و نفوذ خویش پرداخت و نردبان قدرت را به سرعت طی نمود. در اواسط سال ۱۳۲۶، تلاش فراوانی نمود تا ژاندارمری را به زیر سلطه ارتش درآورد. در آن زمان، فرماندهی ژاندارمری به عهده سرهنگ «شوارتسکف» امریکایی بود و این اقدام رزم‌آرا موجب رنجش دولت امریکا شد، زیرا این اقدام را تلاش برای گسترش نفوذ انگلستان و اقدامی در جهت مقابله با منافعشان در ایران تلقی کردند
نظری بر زمینه‌ها و پیامد‌های مواجهه رضاخان با نهاد دین و روحانیت
با توجه به آشفتگی و هرج و مرجی که بر اوضاع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه در دوره قاجار وجود داشت، همگان آماده پذیرش یک حاکمیت مقتدر بودند. به همین دلیل بخش‌هایی از جامعه از به قدرت رسیدن رضاخان احساسی مثبت داشتند ...
مروری بر هویت، کارنامه و فرجام عباس امیرانتظام
شهید محمد منتظری در مجلس به افشای عملکرد عباس امیر انتظام پرداخت و هنگامی که او را محاکمه می‌کردند، در دادگاه حاضر شد و عملکرد جاسوسی او را افشا کرد. این مواضع به‌قدری برای امیرانتظام سنگین بود که در یکی از جلسات دادگاه خطاب به محمد منتظری فریاد زد: «ما شما را ترور خواهیم کرد!»
یادداشت «محمدرضا کائینی» به‌بهانه انتشار کتاب رضاشاه زیباکلام
در سده اخیر، بر راویان اخبار و ناقلان آثار و حتی طوطیان شکرشکن نیز پوشیده نبوده و نیست که به گاه کودتای هزار و دویست و نود و نه، در حاکمیت انگلستان دوگانه‌ای جدی شکل گرفته بود.
روایتی از رفتار رضاخان با قائم‌مقام‌الملک رفیع پس از سال‌ها خدمتگزاری
از سال ۱۳۱۲ هـ. ش. نخست سرلشکر محمدحسین‌خان آیرم و پس از فرار او به اروپا، سرپاس رکن‌الدین مختار، گروهی از افسران و پایوران شهربانی، همین گونه عده‌ای از امیران و سرهنگان ارتش، در اطراف رضاخان طیفی تشکیل داده و با گزارش‌های شداد غلاظ، به او القا می‌کردند که در میان اقشاری از جاسوسان بین‌المللی احاطه شده است و برای حفظ تاج و تخت سلطنت خود باید به هیچ‌کس اطمینان نداشته باشد
نظری بر آغاز و انجام تعامل روشنفکران با رضاخان
رابطه سست روشنفکران با توده‌های مردمی و بدنه جامعه شاید بزرگ‌ترین دلیل عدم پایداری آنان در برابر استبداد رضاشاهی بود. روحانیون توانایی آن را داشتند که در صورت لزوم، مردم را بسیج کنند و متدینین را حول محور اعتقادات دینی گرد هم آورند، اما روشنفکران از چنین قدرت عظیمی بی‌بهره بودند، از همین روی به‌تدریج منزوی و در برابر سرکوب رضاخانی بدون حامی و پشتیبان شدند
۴