با حقوق تجارت آشنا شویم(6)
سفته و قوانین مربوط به آن

تعریف سفته: سفته در لغت به معنای سوراخ کردن یا چیزی که بر حسب آن کسی از دیگران قرض یا عاریه بگیرد...
پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۳۸۸ ساعت ۰۰:۰۰
تعریف سفته: سفته در لغت به معنای سوراخ کردن یا چیزی که بر حسب آن کسی از دیگران قرض یا عاریه بگیرد یا گذشتن از مسیری به مسیر دیگر است. در اصطلاح حقوقی مستند به ماده 307 قانون تجارت سفته یا فته طلب سندی است که به موجب آن امضاکننده تعهد بر پرداخت مبلغی در موعد یا عندالمطالبه در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد آن شخص کارسازی میکند.
ماهیت حقوقی سفته: امضای سفته برخلاف برات ذاتاً عمل تجارتی محسوب نمیشود. مستند به ماده 318 قانون تجارت که اشاره میکند (دعاوی راجع به برات و فته طلب و چک که از طرف تجار یا برای امور تجارتی صادر شده پس از انقضای پنج سال از تاریخ صدور اعتراضنامه یا آخرین تعقیب قضائی در محاکم مسموع(شنیده) نخواهد شد).
شرایط شکلی سفته: برابر ماده 308قانون تجارت( فته طلب) علاوه بر امضا یا مهر باید دارای تاریخ و متضمن موارد ذیل باشد.
1- مبلغی که باید تأدیه شود با تمام حروف 2- گیرنده وجه. 3- تاریخ پرداخت. قید کلمه سفته روی ورقه سفید به منظور آگاه ساختن اشخاص ذینفع از نوع سند تجارتی ضروری است.
وعده سفته: سررسید پرداخت مبلغ مندرج در سفته ممکن است به ترتیب یکی از شکلهای زیر باشد: الف) سفته به رؤیت ب) سفته به وعده از رؤیت. ج) سفته به وعده از تاریخ سفته. د) سفته به روز معین.
الف) سفته به رؤیت: قید این کلمه در متن سفته متعهد سفته را مکلف میسازد تا به محض ارائه سفته از طرف دارنده سفته اعم از متعهد له یا ظهرنویس مبلغ مندرج در سفته را در وجه دارنده سفته بپردازد.
ب) به وعده از رؤیت: هرگاه در متن سفته سررسید آن به وعدهای از رؤیت باشد در چنین صورتی دارنده سفته باید در ظرف مدت یکسال از تاریخ سفته آن را به رؤیت برساند والا از مراجعه به ظهرنویس محروم خواهد شد.
ج) سفته به وعده از تاریخ سفته: در این نوع سفته مهلت پرداخت از تاریخ صدور سفته شروع میشود.
د) سفته به روز معین: امروزه اغلب سفته ها به روز معین صادر میشود. مثلاً قید میشود«اینجانب متعهد میشوم که در تاریخ 15 مرداد 1364 مبلغ 000/10 ریال را در وجه آقای محمدی بپردازم.»
( نکته: اگر گیرنده در سفته قید شود قابل ظهرنویسی است اما اگر گیرنده قید نشود میتوان ظهرنویسی کرد و انتقال داد).
مکان تأدیه وجه سفته: بر اساس قانون موجود اشاره دقیقی به مکان تأدیه وجه سفته نشده است اما برابر رأی وحدت رویه شماره 4 مورخ 26/06/59 به دارنده سفته این امکان را میدهد که دعوای خود را در محل اقامت خوانده یا در محل وقوع عقد قرارداد یا محل انجام تعهد مطرح کند. دیوان عالی کشور در این خصوص چنین میگوید:
در خصوص مراجعه خواهان به دادگاه محل وقوع عقد یا محل انجام تعهد قاعده عمومی صلاحیت نسبی دادگاه محل اقامت خوانده را که در موارد قانونی پیشبینی شده است را نفی نکرده بلکه از نظر ایجاد تسهیل در رسیدگی به دعاوی بازرگانی و هر دعوای دیگر راجع به اموال منقول که از عقود و قراردادها ناشی شده باشد انتخاب بین سه دادگاه را در اختیار خواهان گذاشته است.
ظهر نویسی سفته: انتقال سفته میتواند با ظهرنویسی به عمل آید مشروط به آنکه متعهد سفته جملاتی را از قبیل« غیر قابل انتقال بودن» یا معادل آن را قید نکرده باشد یا آنکه کلمه حوالهکرد را خط نزده باشد، در این صورت انتقال سفته با ظهرنویسی امکانپذیر است.
مسؤولیتهای تضامنی در سفته: با عنایت به مواد 309 و 249 قانون تجارت متعهد یا متعهدین سفته به اضافه ضامن یا ضامنین سفته به طور انفرادی یا اجتماعی پاسخگوی وجه سفته هستند و فرد دارنده سفته حق مطالبه از هر کدام از متعهدین یا ظهرنویسان را داراست.
اعتراض یا پروتست: در خصوص عدم انجام تعهدات توسط متعهد یا ظهرنویس دارنده سفته مکلف است به موجب نوشتهای که آنرا واخواست مینامیم ظرف مدت 10 روز از تاریخ وعده سفته اعتراض و شکایت خود را مطرح کند. پس از واخواست یا اعتراض که به متعهد ابلاغ میگردد دارنده سفته میتواند به مدت یک سال برای صادر کننده سفته که در ایران تعهد پرداخت آن را کرده یا دو سال برای تعهدی که پرداخت آن را خارج از کشور قبول کرده است میتواند اقامه دعوا کند و در چنین حالتی است که دارنده سفته میتواند از حقو پیشبینی شده در قوانین موجود استفاده کرده و محکومیت تمامی امضا کنندگان سفته را به صورت تضامنی از دادگاه صالحه تقاضا کند.