رسول سنایی‌راد
نفس تازه عدالت در آغاز گام دوم انقلاب
انتصاب آیت‌الله رئیسی به ریاست قوه قضائیه در آغاز دهه پنجم انقلاب اسلامی و بازگشت به سوابق، تجارب و ویژگی‌های وی را می‌توان به مثابه یک نفس تازه در دستگاه قضا برای عدالت برشمرد؛ عدالتی که «در صدر هدف‌های اولیه همه بعثت‌های الهی است و در جمهوری اسلامی نیز دارای همان شأن و جایگاه است» و به عنوان یک فریضه بر عهده همه حاکمان و قدرتمندان ازجمله کارگزاران و مسئولان جمهوری اسلامی نیز هست، اما در حالی که گام‌های بلندی برای پیاده‌سازی آن پس از انقلاب اسلامی برداشته شده، اما «آنچه تاکنون شده با آنچه باید می‌شده و بشود، دارای فاصله‌ای ژرف است.»

ویژگی‌های آقای رئیسی که امید به تحول در دستگاه قضا به نفع تقویت عدالت را برانگیخته و امید به آینده قوه قضائیه برای عدالت و مبارزه با فساد را که «این دو لازم و ملزوم یکدیگرند» ارتقا داده عبارتند از:

۱- برخورداری از فقاهت اسلامی و دانش حقوقی که حاصل تحصیل در علوم حوزوی و همچنین اخذ مدرک دکتری از مدرسه عالی شهید مطهری در رشته فقه و حقوق است.
۲- داشتن سابقه و تجربه حضور در پست‌ها و رده‌های مختلف قضایی و آشنایی میدانی با اقتضائات امر قضا در تمام سطوح که اطلاعات و تسلط کافی برای اعمال مدیریت و مقابله با ادعا‌ها را برای وی فراهم ساخته است.
۳- برخورداری از جرئت و شجاعت لازم برای اجرای عدالت و پایبندی به روحیه و رویه انقلابی و قاطعیت که مستلزم مبارزه با مفسدان و فاسدان است.
۴- داشتن نگاه بیرونی و شناخت مشکلات مردم و مطالبات آنان که حاصل حضور در میدان سیاست و ارتباط میدانی با تمام سطوح جامعه از نخبگان تا توده‌ها است و به وی درک روشنی از انتظار جامعه از دستگاه قضا و اجرای عدالت داده است.
۵- ویژگی‌های معنوی و اخلاقی که در خلقیات، روحیات و رفتار آخوندی وی منعکس شده و تواضع و مردمی بودن را که لازمه مسئولیت عالی در نظام اسلامی و مورد انتظار مردم است، به او داده است.
۶- مبرا بودن از اطرافیان حریص و شهرت به طهارت اقتصادی و مواظبت به حفظ آنکه تیزی و برندگی تیغ او را برای مبارزه با مفسدان و فساد حفظ کرده و خواهد کرد.
اما این ویژگی در صورتی به تحقق انتظار مردم و رهبری از وی برای تقویت عدالت و ارتقای دستگاه قضا در تراز یا «زیبنده گام دوم انقلاب» خواهد انجامید که آیت‌الله رئیسی در همان ماه‌های اولیه ورود به دستگاه قضا چند اقدام اساسی و شجاعانه را مدنظر قرار بدهد و پیاده نماید:

۱- پالایش مجموعه به نفع صلاحیت، سلامت و برائت از هرگونه فساد و آلودگی و پاکسازی دستگاه قضا از وجود عناصر طماع و آلوده.
۲- چابک‌سازی دستگاه و افزایش کارآمدی آن با گماردن نیرو‌های صالح و انقلابی جوان.
۳- زدودن غبار مصلحت‌اندیشی و ملاحظه‌کاری در اجرای عدالت و فرهنگ‌سازی برای برخورد با فاسد فراتر از هرگونه نسبت و انتساب قشری، سیاسی، سازمانی و قبیله‌ای.
۴- ایجاد سازوکار دریافت شکایات و گزارش‌های مردمی در کنار حفظ قاضی و دادگاه و تعبیه چشم‌های نظارتی قوی برای پیشگیری و برخورد با هرگونه فساد و بی‌عدالتی در درون دستگاه قضا.
۵- پیاده‌سازی قانون «از کجا آورده‌ای؟» برای مسئولان و مقامات قضایی و در عین حال ترمیم حقوق با ایجاد ساز و کار بازرسی و سنجش دقیق برای انسداد مجاری طمع‌ورزی و سوءاستفاده‌های احتمالی.
۶- شکستن خطوط قرمز مصلحتی در برخورد با برخی مسئولان یا منسوبان دانه‌درشت.

در دوران ریاست آیت‌الله لاریجانی یک گام امیدآفرین در برخورد با مفسدان دانه‌درشت خارج از دستگاه‌های حکومتی و دولتی برداشته شد و مجازات سلاطین قیر و سکه التیام‌بخش دل‌های مشتاقان عدالت و مبارزه با فساد بود، اما حسرت محاکمه کسانی که موجب خروج ارز و سکه از خزانه بیت‌المال و چوب حراج بر دارایی‌های ملی شدند، همچنان بر دل‌ها مانده است. همچنانکه محاکمه برخی منسوبان مقامات عالی یا انجام نشده یا در پشت در‌های بسته انجام شد که موجب پدید آمدن سؤالات و ابهامات بزرگی در اذهان نیرو‌های انقلابی و مدافعان و علاقه‌مندان نظام شده است. به امید اینکه جنابعالی با وجود انتقادات دلسوزانه حساس بوده و برای اصلاح این رویه مهم اقدام عاجل فرمایید. حمایت‌ها و حتی ابراز امیدواری‌هایی که با آمدن آقای رئیسی در این روز‌ها از سوی جناح‌ها و چهره‌های مختلف اعلام شد، سرمایه بزرگی است که رئیس جدید قوه قضائیه می‌تواند از آن برای پیشبرد اهداف تحولی‌اش استفاده نماید و رسانه‌ها و اصحاب آن یکی از بهترین‌های آن می‌باشند.