روایت بازمانده فرمانفرماها از جور پهلوی
کد خبر: 943323
لینک کوتاه: http://www.Javann.ir/003xOt
تاریخ انتشار: ۰۳ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۲:۱۷
افسانه اسفندیاری از خاطراتش در خانواده فرمانفرمائیان می‌گوید
‬خیلی‌ها‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬می‌پرسند،‭ ‬چرا‭ ‬فرمانفرما‭ ‬این‌قدر‭ ‬زن‭ ‬گرفت؟‭ ‬در‭ ‬جوابشان‭ ‬می‌گویم‭: ‬كاش‭ ‬بیشتر‭ ‬می‌گرفت‭! ‬اگر‭ ‬مرد‭ ‬خانواده‭ ‬مثل‭ ‬فرمانفرما‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬زنان‭ ‬هم‭ ‬كسانی‭ ‬مثل‭ ‬آنان‭ ‬كه‭ ‬او‭ ‬انتخاب‭ ‬می‌كرد‭ ‬و‭ ‬خانواده‭ ‬‌هم‭ ‬مثل‭ ‬خانواده‌ای‭ ‬كه‭ ‬او‭ ‬تشكیل‭ ‬داد،‭ ‬چه‭ ‬بهتر‭ ‬كه‭ ‬زیاد‭ ‬و‭ ‬زیادتر‭ ‬شوند‭...
جوان آنلاین:‌ بانو افسانه اسفندیاری از طرف مادر، دختر مریم فیروز و نوه عبدالحسین میرزا فرمانفرمائیان و از طرف پدری فرزند سرهنگ عباسقلی اسفندیاری و نوه حاجی محتشم‌السلطنه اسفندیاری است. بسیاری از چهره‌های نامدار تاریخ معاصر ایران از جمله دكتر مصدق، قوام‌السلطنه، وثوق‌الدوله، مظفر فیروز و.. . از خویشان نزدیك او هستند. با این حال آنچه وی از آنها به خاطر می‌آورد، داستان‌های خانوادگی است و سیاستمداری ایشان، چندان به چشم او نیامده است. آنچه پیش رو دارید، گفت و شنود روزنامه «جام جم» با افسانه اسفندیاری درباره نامداران تبار اوست.

شما‭ ‬قاعدتا‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬انتساب‭ ‬به‭ ‬یك‭ ‬خانواده‭ ‬پرقدمت‭ ‬و‭ ‬پرآوازه،‭ ‬از‭ ‬چهره‌های‭ ‬شاخص‭ ‬و‭ ‬نامدار‭ ‬تبار‭ ‬خود،‭ ‬خاطرات‭ ‬زیادی‭ ‬دارید‭. ‬طبیعتا‭ ‬شاخص‌ترین‭ ‬چهره‭ ‬خاندان‭ ‬شما،‭ ‬شاهزاده‭ ‬عبدالحسین‌میرزا‭  ‬فرمانفرماست‭. ‬قدری‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬سبك‭ ‬زندگی‭ ‬او‭ ‬برای‭ ‬ما‭ ‬صحبت‭ ‬كنید‭.‬

قبل‭ ‬از‭ ‬هرچیز‭ ‬به‭ ‬یك‭ ‬نكته‭ ‬اشاره‭ ‬می‌كنم‭. ‬خیلی‌ها‭ ‬تصور‭ ‬می‌كنند‭ ‬كه‭ ‬من‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬انتساب‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬خانواده،‭ ‬از‭ ‬تمام‭ ‬زیر‭ ‬و‭ ‬بم‭ ‬زندگی‭ ‬سیاسی‭ ‬آنها‭ ‬اطلاع‭ ‬دارم،‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬كه‭ ‬این‌طور‭ ‬نیست‭. ‬چون‭ ‬در‭ ‬روزگار‭ ‬نوجوانی‭ ‬و‭ ‬جوانی‌ام،‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬علایق‭ ‬و‭ ‬تحصیلاتم‭ ‬بودم‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬مسائل‭ ‬برایم‭ ‬اهمیت‭ ‬چندانی‭ ‬نداشت‭. ‬الان‭ ‬كه‭ ‬افرادی‭ ‬مثل‭ ‬جنابعالی‭ ‬یا‭ ‬دیگران‭ ‬می‌آیند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬مورد‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬سؤالاتی‭ ‬می‌كنند،‭ ‬غبطه‭ ‬می‌خورم‭ ‬كه‭ ‬چرا‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬موارد‭ ‬از‭ ‬مادرم‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬اعضای‭ ‬خانواده،‭ ‬نكاتی‭ ‬را‭ ‬سؤال‭ ‬نكردم‭. ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬خاطرات‭ ‬من،‭ ‬همان‭ ‬داستان‌ها‭ ‬و‭ ‬اطلاعات‭ ‬خانوادگی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬تنها‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬زبان‭ ‬می‌توانم‭ ‬به‭ ‬شما‭ ‬پاسخ‭ ‬بدهم‭.‬

اما‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬سؤالتان،‭ ‬به‭ ‬نظرم‭ ‬شاهزاده‭ ‬فرمانفرما‭ ‬در‭ ‬محدوده‭ ‬زندگی‭ ‬خانوادگی‭ ‬خود،‭ ‬آدم‭ ‬با‭ ‬اعتماد‭ ‬به‭ ‬نفس‭ ‬و‭ ‬موفقی‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬دلیل‭ ‬هم‭ ‬فضای‭ ‬زندگی‭ ‬خانوادگی‭ ‬ما‭ ‬ثبات‭ ‬داشت‭. ‬خیلی‌ها‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬می‌پرسند،‭ ‬چرا‭ ‬فرمانفرما‭ ‬این‌قدر‭ ‬زن‭ ‬گرفت؟‭ ‬در‭ ‬جوابشان‭ ‬می‌گویم‭: ‬كاش‭ ‬بیشتر‭ ‬می‌گرفت‭! ‬اگر‭ ‬مرد‭ ‬خانواده‭ ‬مثل‭ ‬فرمانفرما‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬زنان‭ ‬هم‭ ‬كسانی‭ ‬مثل‭ ‬آنان‭ ‬كه‭ ‬او‭ ‬انتخاب‭ ‬می‌كرد‭ ‬و‭ ‬خانواده‭ ‬‌هم‭ ‬مثل‭ ‬خانواده‌ای‭ ‬كه‭ ‬او‭ ‬تشكیل‭ ‬داد،‭ ‬چه‭ ‬بهتر‭ ‬كه‭ ‬زیاد‭ ‬و‭ ‬زیادتر‭ ‬شوند‭... ‬

‭ ‬اما‭ ‬تصوری‭ ‬هم‭ ‬هست‭ ‬كه‭ ‬معمولا‭ ‬پول‭ ‬زیاد‭ ‬و‭ ‬بادآورده‭ ‬و‭ ‬موروثی‌ای‭ ‬كه‭ ‬برای‭ ‬شاهزادگان‭ ‬می‌ماند،‭ ‬خرج‭ ‬همسر‭ ‬اختیار‭ ‬كردن‭ ‬و‭ ‬فرزندآوری‭ ‬می‌شود،‭ ‬بنابراین‭ ‬هنر‭ ‬چندانی‭ ‬به‭ ‬شمار‭ ‬نمی‌رود‭ ... ‬

اشتباه‭ ‬كسانی‭ ‬كه‭ ‬این‭ ‬حرف‌ها‭ ‬را‭ ‬می‌زنند،‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬تصور‭ ‬می‌كنند‭ ‬ما‭ ‬زندگی‭ ‬مجللی‭ ‬داشتیم،‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬خانواده‭ ‬شاهزاده‭ ‬قوانین‭ ‬محكم‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬درستی‭ ‬وجود‭ ‬داشت‭. ‬شاهزاده‭ ‬فرمانفرما‭ ‬به‭ ‬هركدام‭ ‬از‭ ‬بچه‌هایش‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬دنیا‭ ‬می‌آمدند‭ ‬و‭ ‬نوجوان‭ ‬می‌شدند،‭ ‬تكه‭ ‬زمینی‭ ‬می‌داد‭ ‬و‭ ‬می‌گفت‭: ‬اقبل‭ ‬از‭ ‬مرگم‭ ‬این‭ ‬زمین‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬ارث‭ ‬به‭ ‬تو‭ ‬می‌دهم‭. ‬با‭ ‬آن‭ ‬هر‭ ‬كاری‭ ‬كه‭ ‬می‌خواهی‭ ‬بكن،‭ ‬ولی‭ ‬بدان‭ ‬سرمایه‭ ‬اولیه‭ ‬زندگیت‭ ‬همین‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬باید‭ ‬ببینی‭ ‬كه‭ ‬خودت‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬خرج‭ ‬چه‭ ‬می‌كنیب‭.‬

‭ ‬خاطرم‭ ‬هست‭ ‬دایی‌ام‭ ‬علی‌نقی،‭ ‬ملكش‭ ‬را‭ ‬فروخت‭ ‬و‭ ‬درس‭ ‬خواند‭. ‬یا‭ ‬به‭ ‬مادرم‭ ‬در‭ ‬شمیران‭ ‬یك‭ ‬باغ‭ ‬داده‭ ‬بود‭ ‬كه‭ ‬تا‭ ‬28‭ ‬مرداد‭ ‬هم‭ ‬داشت‭. ‬بعد‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬واقعه،‭ ‬مادر‭ ‬و‭ ‬پدرم‭ ‬باید‭ ‬فرار‭ ‬می‌كردند،‭ ‬چون‭ ‬تحت‭ ‬پیگرد‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬مادرم‭ ‬این‭ ‬ملك‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬كسی‭ ‬داد‭ ‬كه‭ ‬برایش‭ ‬نگه‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬او‭ ‬هم‭ ‬برایش‭ ‬بالا‭ ‬كشید‭! ‬در‭ ‬مجموع‭ ‬خاله‌ها‭ ‬و‭ ‬دایی‌هایم‭ ‬آدم‌های‭ ‬خودساخته‌ای‭ ‬بار‭ ‬آمدند،‭ ‬چون‭ ‬شیوه‌های‭ ‬تربیتی‭ ‬پدربزرگم‭ ‬خوب‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬نتیجتا‭ ‬آدم‌های‭ ‬با‭ ‬اعتماد‭ ‬به‭ ‬نفسی‭ ‬كه‭ ‬قدرت‭ ‬انتخاب‭ ‬داشتند‭ ‬و‭ ‬لزوما‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬ثروت‭ ‬و‭ ‬مكنت‭ ‬غوطه‌ور‭ ‬نبودند،‭ ‬بار‭ ‬می‌آمدند‭.‬

‭ ‬ظاهراً‭  ‬رضاشاه‭ ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬اموال‭ ‬فرمانفرما‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬گرفت‭. ‬این‌طور‭ ‬نیست؟‭ ‬

قصر‭ ‬و‭ ‬خانه‭ ‬و‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬وسایل‭ ‬قیمتی‭ ‬را‭ ‬گرفت،‭ ‬اما‭ ‬بقیه‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬وساطتی‭ ‬كه‭ ‬برایتان‭ ‬گفتم،‭ ‬نگرفت‭.‬

‭ ‬رفتار‭ ‬دایی‌تان،‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬فیروز‭ ‬با‭ ‬رضاخان‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬خور‭ ‬بحث‭ ‬و‭ ‬نقدهای‭ ‬زیادی‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬بخش‌هایی‭ ‬از‭ ‬تاریخ‌نگاری‭ ‬معاصر‭ ‬ما‭ ‬انجام‭ ‬شده،‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬این‌كه‭: ‬چرا‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬به‭ ‬تبار‭ ‬خانوادگی‌اش‭ ‬پشت‭ ‬كرد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬كمك‭ ‬رضاخان‭ ‬رفت‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نهایت‭ ‬دچار‭ ‬چنان‭ ‬سرنوشت‭ ‬تلخی‭ ‬شد؟‭ ‬

دایی‭ ‬فیروز‭ ‬ما،‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬هشت‭ ‬فرزند‭ ‬فرمانفرما‭ ‬از‭ ‬خانم‭ ‬عزت‌الدوله‭ ‬بود‭. ‬ایشان‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬آنها،‭ ‬هم‭ ‬بزرگ‌تر‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬قدرتمندتر‭ ‬و‭ ‬باهوش‌تر‭ ‬بود‭. ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬خوش‌گمانی‌ای‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬آغاز‭ ‬كار‭ ‬به‭ ‬رضاخان‭ ‬داشت،‭ ‬به‭ ‬او‭ ‬كمك‭ ‬كرد‭ ‬و‭ ‬او‭ ‬به‭ ‬قدرت‭ ‬رسید‭. ‬یعنی‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬چند‭ ‬نفر‭ ‬بودند‭ ‬كه‭ ‬این‭ ‬كار‭ ‬را‭ ‬كردند‭ ‬و‭ ‬همه‭ ‬هم‭ ‬سرنوشت‭ ‬بدی‭ ‬پیدا‭ ‬كردند‭. ‬یكی‭ ‬عبدالحسین‭ ‬تیمورتاش‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬دیگری‭ ‬علی‌اكبر‭ ‬داور‭ ‬و‭ ‬آخری‭ ‬هم‭ ‬دایی‭ ‬من‭. ‬اینها‭ ‬فكر‭ ‬می‌كردند‭ ‬اگر‭ ‬به‭ ‬رضاخان‭ ‬كمك‭ ‬كنند،‭ ‬مملكت‭ ‬نظم‭ ‬و‭ ‬نسق‭ ‬جدیدی‭ ‬پیدا‭ ‬خواهد‭ ‬كرد‭. ‬تا‭ ‬مدت‌ها‭ ‬هم‭ ‬این‭ ‬كار‭ ‬را‭ ‬انجام‭ ‬دادند،‭ ‬منتها‭ ‬رضاخان‭ ‬یك‭ ‬خوی‭ ‬بدگمانی‭ ‬به‭ ‬همه‭ ‬و‭ ‬مخصوصا‭ ‬قاجارها‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬تصور‭ ‬می‌كرد‭ ‬به‭ ‬لحاظ‭ ‬هوشی‭ ‬كه‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬دارد،‭ ‬جای‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬خواهد‭ ‬گرفت‭! ‬آن‌قدر‭ ‬هم‭ ‬شعور‭ ‬نداشت‭ ‬كه‭ ‬فكر‭ ‬كند‭ ‬اگر‭ ‬قرار‭ ‬بود‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬شاه‭ ‬شود،‭ ‬دلیلی‭ ‬ندارد‭ ‬كه‭ ‬خاندان‭ ‬خودش‭ ‬را‭ ‬رها‭ ‬كند‭ ‬و‭ ‬بیاید‭ ‬به‭ ‬او‭ ‬كمك‭ ‬كند‭. ‬می‌توانست‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یك‭ ‬شاهزاده‭ ‬مطرح‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬شانس‭ ‬شاه‭ ‬شدن‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭ ‬یا‭ ‬به‭ ‬لطایف‌الحیل‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آورد‭.‬

‭ ‬بعدها‭ ‬از‭ ‬چند‭ ‬و‭ ‬چون‭ ‬كشتن‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬چه‭ ‬اطلاعی‭ ‬پیدا‭ ‬كردید؟‭ ‬

همین‭ ‬اطلاعات‭ ‬خانوادگی‭ ‬بود‭ ‬كه‭ ‬می‌گفتند‭ ‬به‭ ‬سمنان‭ ‬تبعیدش‭ ‬كرده‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬شب‌هنگام،‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬نگهبان‌ها‭ ‬متكا‭ ‬را‭ ‬روی‭ ‬صورتش‭ ‬گذاشت‭ ‬و‭ ‬خفه‌اش‭ ‬كرد‭!‬

‭ ‬خیلی‌ها‭ ‬نقل‭ ‬كرده‌اند‭ ‬شاهزاده‭ ‬فرمانفرما‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬قتل‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬گوشه‌نشین‭ ‬و‭ ‬محتاط‭ ‬شده‭ ‬بود‭. ‬آیا‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬صحت‭ ‬دارد؟‭ ‬

بله،‭ ‬چون‭ ‬می‌ترسید‭ ‬رضاشاه‭ ‬بقیه‭ ‬بچه‌هایش‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬بزند‭ ‬بكشد‭. ‬كارهای‭ ‬او‭ ‬حساب‭ ‬و‭ ‬كتاب‭ ‬كه‭ ‬نداشت‭. ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬دوستان‭ ‬نزدیكش‭ ‬را‭ ‬زد‭ ‬كشت‭ ‬و‭ ‬خیلی‌ها‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬اموالشان،‭ ‬زد‭ ‬و‭ ‬سر‭ ‬به‭ ‬نیست‭ ‬كرد‭! ‬این‭ ‬اتفاق‭ ‬می‌توانست‭ ‬برای‭ ‬خانواده‭ ‬فرمانفرما‭ ‬هم‭ ‬رخ‭ ‬بدهد‭. ‬دلیلش‭ ‬روشن‭ ‬است‭. ‬

‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬این‌كه‭ ‬از‭ ‬بحث‭ ‬پدربزرگ‭ ‬و‭ ‬دایی‌تان‭ ‬عبور‭ ‬كنیم،‭ ‬نكته‌ای‭ ‬هست‭ ‬كه‭ ‬خوب‭ ‬است‭ ‬شما‭ ‬یك‭ ‬مقدار‭ ‬در‭ ‬موردش‭ ‬توضیح‭ ‬دهید‭. ‬عده‌ای‭ ‬از‭ ‬شاهزاده‌های‭ ‬قاجار‭ ‬برای‭ ‬روی‭ ‬كار‭ ‬آمدن‭ ‬رضاخان‭ ‬به‭ ‬او‭ ‬كمك‭ ‬كردند،‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬كه‭ ‬قاعدتا‭ ‬محملی‭ ‬منطقی‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬كار‭ ‬وجود‭ ‬نداشت‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬نارضایتی‌های‭ ‬خانوادگی،‭ ‬دلیل‭ ‬خوبی‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬همراهی‭ ‬نمی‌شد‭. ‬در‭ ‬نقطه‭ ‬مقابل‭ ‬هم‭ ‬نهایتا‭ ‬رضاخان،‭ ‬حسابی‭ ‬از‭ ‬خجالت‭ ‬آنها‭ ‬در‭ ‬آمد‭! ‬به‭ ‬نظر‭ ‬شما‭ ‬اینها‭ ‬كار‭ ‬به‭ ‬عقلی‭ ‬كردند‭ ‬كه‭ ‬قدرت‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬قاجار‭ ‬بیرون‭ ‬بردند؟‭ ‬

سؤال‭ ‬سختی‭ ‬است‭. ‬خاطرم‭ ‬هست‭ ‬همیشه‭ ‬در‭ ‬خانواده‭ ‬ما‭ ‬گفته‭ ‬می‌شد‭: ‬احمد‭ ‬شاه‭ ‬رغبتی‭ ‬به‭ ‬شاه‭ ‬شدن‭ ‬و‭ ‬گرفتن‭ ‬قدرت‭ ‬نداشت‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬این‭ ‬مسؤولیت‭ ‬را‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬اتمام‭ ‬مشروطه‭ ‬اول،‭ ‬به‭ ‬گردنش‭ ‬گذاشتند‭. ‬خیلی‌ها‭ ‬می‌گویند‭ ‬او‭ ‬اساساً‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬كار‭ ‬ساخته‭ ‬نشده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬خودش‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬موارد‭ ‬زیادی‭ ‬می‌گفت‭:‬من‭ ‬این‭ ‬كاره‭ ‬نیستم‭! ‬همین‭ ‬رفتارها‭ ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬شاهزاده‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬تردید‭ ‬می‌انداخت‭. ‬حضور‭ ‬چنین‭ ‬آدمی‭ ‬در‭ ‬رأس‭ ‬قدرت،‭ ‬تا‭ ‬چه‭ ‬حد‭ ‬می‌تواند‭ ‬مفید‭ ‬باشد‭. ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬خانواده‭ ‬ما‭ ‬در‭ ‬قبال‭ ‬بعضی‭ ‬حمایت‌هایشان‭ ‬از‭ ‬رضاشاه‭ ‬یا‭ ‬روابطی‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬قبل‭ ‬با‭ ‬او‭ ‬داشتند،‭ ‬بهای‭ ‬سنگینی‭ ‬پرداختند‭ ‬و‭ ‬حالت‭ ‬نفرت‭ ‬از‭ ‬رضاشاه‭ ‬كلا‭ ‬در‭ ‬خانواده‭ ‬ما‭ ‬وجود‭ ‬داشت‭. ‬

بد‭ ‬نیست‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬باره‭ ‬خاطره‌ای‭ ‬بگویم‭.‬پدر‭ ‬و‭ ‬عموی‭ ‬من‭ ‬در‭ ‬ارتش‭ ‬بودند‭. ‬یك‭ ‬روز‭ ‬رضاشاه‭ ‬به‭ ‬عمویم‭ ‬می‌گوید‭ ‬بیا‭ ‬باجناق‭ ‬من‭ ‬شو‭! ‬طبیعی‭ ‬است‭ ‬عموی‭ ‬من‭ ‬دكتر‭ ‬حسین‌علی‭ ‬اسفندیاری،دیگر‭ ‬حق‭ ‬انتخاب‭ ‬نداشت‭ ‬و‭ ‬خواهر‭ ‬تاج‌الملوك‭ ‬یعنی‭ ‬عفت‌الملوك‭ ‬را‭ ‬گرفت‭. ‬خانم‭ ‬عفت‌الملوك‭ ‬زن‭ ‬بسیار‭ ‬خوب‭ ‬و‭ ‬بی‌زبانی‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬خودمن‭ ‬خیلی‭ ‬دوستش‭ ‬داشتم،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬عمویم‭ ‬و‭ ‬خانواده‌ام‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬رضاشاه،‭ ‬پدرش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬آوردند‭ ‬و‭ ‬دائم‭ ‬به‭ ‬او‭ ‬فحش‭ ‬می‌دادند‭! ‬همان‌طور‭ ‬كه‭ ‬اشاره‭ ‬كردم،‭ ‬زن‭ ‬بسیار‭ ‬سر‭ ‬به‭ ‬زیر‭ ‬و‭ ‬ساكتی‭ ‬بود‭. ‬دو‭ ‬پسر‭ ‬هم‭ ‬داشت‭ ‬كه‭ ‬هیچ‌كدام‭ ‬در‭ ‬سیاست‭ ‬نیستند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬رسانه‌ها‭ ‬و‭ ‬كتاب‌ها‭ ‬هم‭ ‬اسمی‭ ‬در‭ ‬نكرده‌اند‭. ‬بیژن‭ ‬و‭ ‬فرشید‭. ‬بیژن‭ ‬در‭ ‬كالیفرنیاست‭ ‬و‭ ‬گاهی‭ ‬تلفن‭ ‬می‌زند‭ ‬و‭ ‬صحبت‭ ‬می‌كنیم‭. ‬فرشید‭ ‬هم‭ ‬كه‭ ‬اصلا‭ ‬معلوم‭ ‬نیست‭ ‬كجاست‭!‬

‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬ازدواج‭ ‬اول‭ ‬مادرتان‭ ‬هم،‭ ‬بعضی‌ها‭ ‬شائبه‭ ‬سیاسی‭ ‬مطرح‭ ‬كرده‭ ‬و‭ ‬گفته‌اند‭: ‬فرمانفرما‭ ‬و‭ ‬حاجی‭ ‬محتشم‌السلطنه‭ ‬خواستند‭ ‬فضای‭ ‬بازتری‭ ‬برای‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬ایجاد‭ ‬كنند‭ ‬كه‭ ‬یك‭ ‬مقدار‭ ‬مصونیت‭ ‬برایش‭ ‬ایجاد‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬اتفاقی‭ ‬برایش‭ ‬نیفتد‭. ‬این‌طور‭ ‬است؟‭ ‬

نه،‭ ‬ابدا‭! ‬اولا‭ ‬نصرت‌الدوله‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬تمام‭ ‬این‭ ‬تدابیری‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬آنها‭ ‬اشاره‭ ‬می‌كنید‭ ‬و‭ ‬البته‭ ‬من‭ ‬اعتقادی‭ ‬به‭ ‬آنها‭ ‬ندارم،‭ ‬نهایتا‭ ‬زدند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬شكل‭ ‬فجیع‭ ‬كشتند‭. ‬ثانیا،‭ ‬همان‌طور‭ ‬كه‭ ‬گفتم،‭ ‬پدربزرگ‭ ‬پدری‌ام،‭ ‬قیم‭ ‬بچه‌های‭ ‬فرمانفرما‭ ‬بود‭. ‬به‭ ‬همین‭ ‬دلیل‭ ‬هم‭ ‬خودشان‭ ‬این‭ ‬پیشنهاد‭ ‬را‭ ‬رد‭ ‬وبدل‭ ‬كردند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬ازدواج‭ ‬انجام‭ ‬شد‭. ‬نمی‌دانم‭ ‬چرا‭ ‬همه‭ ‬دوست‭ ‬دارند‭ ‬داستان‌سازی‭ ‬كنند‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬ماجرایی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سیاست‭ ‬ربط‭ ‬بدهند‭. ‬

‭ ‬ولی‭ ‬تا‭ ‬جایی‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬شما‭ ‬شنیده‌ام،‭ ‬این‭ ‬ازدواج‭ ‬را‭ ‬چندان‭ ‬منطقی‭ ‬و‭ ‬درست‭ ‬به‭ ‬حساب‭ ‬نمی‌آوردید‭. ‬چرا؟‭ ‬

خب‭ ‬معلوم‭ ‬است،چون‭ ‬25‭ ‬سال‭ ‬اختلاف‭ ‬سن‭ ‬داشتند‭ ‬و‭ ‬مادرم‭ ‬هر‭ ‬كاری‭ ‬را‭ ‬كه‭ ‬می‌خواست‭ ‬انجام‭ ‬بدهد‭ ‬و‭ ‬متناسب‭ ‬با‭ ‬سنش‭ ‬بود،‭ ‬پدرم‭ ‬25‭ ‬سال‭ ‬پیش‭ ‬انجام‭ ‬داده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬بدیهی‭ ‬است‭ ‬خواسته‌ها‭ ‬و‭ ‬تمایلات‭ ‬اینها‭ ‬چندان‭ ‬تناسبی‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬نداشت‭ ‬و‭ ‬چنین‭ ‬ازدواجی‭ ‬قاعدتا‭ ‬نباید‭ ‬خیلی‭ ‬دوام‭ ‬بیاورد‭. ‬در‭ ‬نهایت‭ ‬همین‭ ‬طور‭ ‬هم‭ ‬شد‭. ‬

‭ ‬ولی‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬پدر‭ ‬شما‭ ‬آدم‭ ‬روشن‭ ‬و‭ ‬دنیادیده‌ای‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬طبعا‭ ‬مثل‭ ‬فرمانفرما‭ ‬كه‭ ‬مكرر‭ ‬ازدواج‭ ‬می‌كرد،‭ ‬می‌توانست‭ ‬همسرش‭ ‬را‭ ‬نگه‭ ‬دارد؟‭ ‬

هیچ‌كسی‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬فرمانفرما‭ ‬مقایسه‭ ‬نكنید،‭ ‬چون‭ ‬او‭ ‬آدم‭ ‬خاصی‭ ‬بود‭. ‬البته‭ ‬پدرم‭ ‬در‭ ‬12‭ ‬سالگی‭ ‬فرنگ‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬فرانسه‭ ‬تحصیل‭ ‬كرده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬خودش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یك‭ ‬سرباز‭ ‬فرانسوی‭ ‬جا‭ ‬زده‭ ‬و‭ ‬رفته‭ ‬با‭ ‬هیتلر‭ ‬جنگیده‭ ‬و‭ ‬چهار‭ ‬سال‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬زندان‭ ‬هیتلر‭ ‬بود‭. ‬آدم‭ ‬فهمیده‭ ‬و‭ ‬روشنی‭ ‬بود،‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬همه‭ ‬این‭ ‬همه‭ ‬اختلاف‭ ‬سن‭ ‬هزار‭ ‬بلا‭ ‬سر‭ ‬آدم‭ ‬می‌آورد‭ ‬و‭ ‬اساسا‭ ‬كسی‭ ‬كه‭ ‬جای‭ ‬بچه‭ ‬آدم‭ ‬هست،‭ ‬هیچ‌وقت‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬همسر‭ ‬خوبی‭ ‬از‭ ‬كار‭ ‬در‭ ‬بیاید،‭ ‬مگر‭ ‬این‌كه‭ ‬شوهر‭ ‬سیاست‭ ‬خاصی‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬برنمی‌آید‭.‬

‭ ‬نهایتاً‭ ‬پدر‭ ‬و‭ ‬مادرتان‭ ‬چه‭ ‬موقع‭ ‬از‭ ‬هم‭ ‬جدا‭ ‬شدند؟‭ ‬

تا‭ ‬جایی‭ ‬كه‭ ‬یادم‭ ‬هست‭ ‬وقتی‭ ‬شازده‭ ‬فرمانفرما‭ ‬فوت‭ ‬كرد،‭ ‬مادرم‭ ‬كه‭ ‬برای‭ ‬عزاداری‭ ‬به‭ ‬خانه‭ ‬پدرش‭ ‬رفت،‭ ‬دیگر‭ ‬برنگشت‭. ‬طبیعتا‭ ‬هفت‭ ‬هشت‭ ‬سالی‭ ‬هم‭ ‬طول‭ ‬كشید‭ ‬تا‭ ‬مجددا‭ ‬ازدواج‭ ‬كرد‭. ‬در‭ ‬طول‭ ‬این‭ ‬مدت‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬ظلمی‭ ‬كه‭ ‬خودش‭ ‬دیده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬همین‌طور‭ ‬در‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬خانواده‌ها‭ ‬به‭ ‬زنان‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نگاه‭ ‬كلی‌تر‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬نگاه‭ ‬حمایت‌آمیزی‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬محرومان‭ ‬داشت،‭ ‬معمولا‭ ‬در‭ ‬انجمن‌های‭ ‬عام‌المنفعه‭ ‬وبیشتر‭ ‬به‭ ‬نفع‭ ‬زنان‭ ‬فعالیت‭ ‬می‌كرد‭. ‬حتی‭ ‬یك‭ ‬بارهم‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬قلعه‭ ‬كذایی‭ ‬تهران‭ ‬رفته‭ ‬بود‭ ‬وبرای‭ ‬زنان‭ ‬بینوای‭ ‬آنجا‭ ‬كارهایی‭ ‬را‭ ‬انجام‭ ‬داده‭ ‬بود‭.‬

‭ ‬معمولا‭ ‬در‭ ‬سخنان‭ ‬شما،‭ ‬گرایشی‭ ‬به‭ ‬تعریض‭ ‬به‭ ‬غرب‭ ‬و‭ ‬به‌ویژه‭ ‬آمریكا‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭. ‬آیا‭ ‬این‭ ‬میراث‭ ‬چپ‌گرایی‭ ‬پدر‭ ‬و‭ ‬مادر‭ ‬است‭ ‬یا‭ ‬خودتان‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نتایج‭ ‬رسیده‭ ‬اید؟

ربطی‭ ‬به‭ ‬چپ‭ ‬وچپ‭ ‬گرایی‭ ‬ندارد‭.‬آمریكایی‌ها‭ ‬از‭ ‬بدو‭ ‬پیدایش‭ ‬به‭ ‬ضرب‭ ‬وزور‭ ‬استعمار‭ ‬وحق‭ ‬كشی،دنبال‭ ‬منافع‭ ‬خود‭ ‬بوده‭ ‬اند‭ ‬وبسیاری‭ ‬از‭ ‬كشورها‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬هستی‭ ‬ساقط‭ ‬كرده‌اند‭. ‬اگر‭ ‬هم‭ ‬می‌بینید‭ ‬الان‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬فشار‭ ‬می‌آورند،به‭ ‬خاطر‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬ایستاده‭ ‬ومقاومت‭ ‬می‌كند‭.‬قبل‭ ‬از‭ ‬انقلاب‭ ‬هرچه‭ ‬می‌خواستند‭ ‬به‭ ‬شاه‭ ‬دیكته‭ ‬می‌كردند‭ ‬واز‭ ‬بابت‭ ‬ایران،‭ ‬مشكلی‭ ‬نداشتند‭.‬شاه‭ ‬هم‭ ‬یك‭ ‬آدم‭ ‬ترسو‭ ‬واحمقی‭ ‬بود‭ ‬كه‭ ‬فوری‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬اینها‭ ‬وا‭ ‬می‌داد‭. ‬تبلیغ‭ ‬هویت‭ ‬وسابقه‭ ‬كهن‭ ‬ایرانی‭ ‬هم‭ ‬ادا‭ ‬و‭ ‬اطوارش‭ ‬بود‭. ‬شما‭ ‬ببینید‭ ‬خیلی‭ ‬چیزهای‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬معماری،‭ ‬هنر‭ ‬وحتی‭ ‬آشپزی‌اش،‭ ‬در‭ ‬دنیا‭ ‬نمونه‭ ‬است‭. ‬الان‭ ‬در‭ ‬لندن‭ ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬انگلیسی‌ها‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬رستوران‌های‭ ‬ایرانی‭ ‬صف‭ ‬می‌كشند‭ ‬كه‭ ‬یك‭ ‬چلوكباب‭ ‬بخورند‭! ‬آن‌وقت‭ ‬این‭ ‬مرد‭ ‬كه‭ ‬عده‌ای‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬بهانه‭ ‬جشن‌های‭ ‬2500‭ ‬ساله‭ ‬و‭ ‬معرفی‭ ‬تاریخ‭ ‬كهن‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬اینجا‭ ‬آورده‭ ‬بود،مرتبا‭ ‬از‭ ‬فرانسه‭ ‬برای‭ ‬آنها‭ ‬غذا‭ ‬می‌آورد‭ ‬ویك‭ ‬غذای‭ ‬ایرانی‭ ‬به‭ ‬آنها‭ ‬نداد‭!‬تازه‭ ‬آن‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬جیب‭ ‬این‭ ‬مردم‭ ‬فقیر‭ ‬وبینوا‭.‬من‭ ‬معتقدم‭ ‬حاكمیت‭ ‬ما‭ ‬به‌رغم‭ ‬همه‭ ‬ایراداتی‭ ‬كه‭ ‬دارد،‭ ‬در‭ ‬مقاومت‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬آمریكا،‭ ‬راه‭ ‬را‭ ‬درست‭ ‬رفته‭ ‬است‭. ‬من‭ ‬گاهی‭ ‬اوقات‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬بهشت‭ ‬زهرا‭ ‬می‌روم‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬قبرهای‭ ‬شهدا‭ ‬را‭ ‬می‌بینم،‭ ‬واقعا‭ ‬دلم‭ ‬آشوب‭ ‬می‌شود‭. ‬آیا‭ ‬واقعا‭ ‬ما‭ ‬توانسته‌ایم‭ ‬به‭ ‬آرمان‭ ‬اینها‭ ‬پایبند‭ ‬باشیم؟‭   ‬

نظر شما
جوان آنلاين از انتشار هر گونه پيام حاوي تهمت، افترا، اظهارات غير مرتبط ، فحش، ناسزا و... معذور است
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار